Σάββατο, 5 Οκτωβρίου 2013

ΦΑΝΑΤΙΣΜΟΣ


Ο φανατισμός είναι η μόνη μορφή θέλησης που μπορεί να διαπνέει τους αδύναμους και τους ντροπαλούς.

 
ΘΕΜΑ: Ο φανατισμός είναι ένα γνώρισμα των ανθρώπων όλων των εποχών
α) Ποια νομίζετε ότι είναι τα αίτια που τον δημιουργούν;
β) Ποιες οι συνέπειες του για τα άτομα και τις ομάδες;
γ) Πώς νομίζετε ότι μπορεί να βελτιωθεί η κατάσταση;


ΠΡΟΛΟΓΟΣ:
Σχολιασμός του φαινομένου του φανατισμού σαν ένα μελανό χαρακτηριστικό της σύγχρονης κοινωνίας.

ΟΡΙΣΜΟΣ:
Φανατισμός είναι η μέχρι πάθους προσήλωση σε κάποια ιδέα, θρησκεία, πολιτικό σύστημα, κόμμα, αθλητική ομάδα, που εξωθεί σε έχθρα ή και βιαιότητα κατά των αντιφρονούντων. Τον χαρακτηρίζει γενικά ο εγωισμός, η αυταρχικότητα, η εμπάθεια, η αδιαλλαξία και η μισαλλοδοξία.
Ο αυταρχισμός κάθε μορφής στην ιστορία του ανθρώπου για να επιβληθεί κατασκευάζει το δόγμα, φιλοσοφικές ή θρησκευτικές δοξασίες που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση του κύρους τους. Το δόγμα για να επικρατήσει κατασκευάζει τους φανατικούς, που κινούνται μέσα στις προλήψεις και συχνά μέσα σε ουτοπίες.

ΚΥΡΙΟ ΜΕΡΟΣ:

Ο φανατισμός είναι προϊόν τεχνικής προπαγάνδας.
Ο φανατικός άνθρωπος έχει τη δική του λογική που δε συμφωνεί με την κοινή λογική.
Χωρίς να ανέχεται την κριτική δύναμη της διαλεκτικής, αποκρούει το διάλογο, αρνείται τα γεγονότα και χαρακτηρίζει τις αντίθετες απόψεις κακόβουλες ή επικίνδυνες.

Ιστορική αναδρομή:
Η ιστορία είναι γεμάτη με σελίδες φανατισμού (θρησκευτικού, πολιτικού, φυλετικού, εθνικού, ιδεολογικού, αθλητικού) με αποκορύφωμα το θρησκευτικό (Σταυροφορίες – Ιερά εξέταση) και πολιτικό (φασισμός – ναζισμός - Χίτλερ).

ΑΙΤΙΑ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ:
1. Ο άνθρωπος από τη φύση του δημιουργεί ιδέες και λατρεύει τις ιδέες (ελευθερία, θεός, δικαιοσύνη). Μερικές φορές όμως γίνεται αιχμάλωτος των ιδεών, των διανοητικών προϊόντων του. Έτσι γίνεται φανατικός και δογματικός.
2. Το υπόβαθρο του φανατισμού είναι η αυθεντία. Στη συνείδηση των φανατικών δηλαδή υπάρχει μία πίστη ή αφοσίωση ή αγάπη προς ένα πρόσωπο ή θεσμό ή κατάσταση.
3. Πολλοί φανατικοί είναι άνθρωποι με ψυχολογικά προβλήματα και δύσκολη προσαρμογή στην κοινωνία. Αποτυχημένοι, φτωχοί, απροσάρμοστοι, αμαρτωλοί, ένοχοι, εγωιστές που
λόγω εξωτερικών εμποδίων ή κληρονομικών ελαττωμάτων έχασαν την αυτοπεποίθησή τους και στράφηκαν προς κάποια λατρεία. (εμπαθής υποστήριξη ιδεολογίας).
4. Σε ρατσισμό οδηγεί και «η πλύση εγκεφάλου» των μέσων μαζικής ενημέρωσης.
5. Συχνά ο δογματισμός – φανατισμός ξεκινά από μια επιστημονική θεωρία. Ιδρύεται μια «σχολή» στην οποία οι μαθητές λατρεύουν το δάσκαλο και η σχολή μετατρέπεται σε θρησκεία.
6. Η βία γεννά φανατισμό και ο φανατισμός βία (εμφύλιες διαμάχες, δικτατορίες, τρομοκρατία).
7. Σε περιόδους κρίσεων, σεισμών, επιδημιών, οικονομικών πιέσεων και πολέμων όλοι ενεργούμε συλλογικά, είμαστε ίσως αποτυχημένοι και απογοητευμένοι και πρόθυμα υποτασσόμαστε σε έναν αρχηγό. Η υπακοή είναι το μοναδικό στέρεο σημείο στο χάος που επικρατεί. Ο άνθρωπος είναι ευάλωτος και επιρρεπής στην προπαγάνδα.

Γενικά σε ομαδικό επίπεδο η πνευματική καθυστέρηση, η ανωτερότητα, κάποιες προκαταλήψεις μαζί με κάποια πιεστικά προβλήματα μπορεί να δημιουργήσουν φανατισμούς με καταστρεπτικές συνέπειες, γιατί εκεί η προπαγάνδα βρίσκει πρόσφορο έδαφος.

ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ:
Το άτομο: Χάνει την αυτονομία και την προσωπικότητά του και μετατρέπεται σε ένα ανώνυμο άτομο, χωρίς δική του βούληση και γνώμη. Η αλλαγή αυτή γίνεται μέσα σε μια ατμόσφαιρα φορτωμένη με πάθη, χωρίς αυτοκυριαρχία και αυτοπεποίθηση. Ο άνθρωπος γίνεται στενόμυαλος και στενόκαρδος. Το οπτικό του πεδίο είναι περιορισμένο και η θέλησή του να δει ανύπαρκτη, το πείσμα του όμως απάνθρωπο. Γίνεται ωμός, τραχύς, ακαλλιέργητος, αποθηριώνεται. Δημιουργεί καταστάσεις μίσους και εμπάθειας ακόμη και εγκληματικότητας (Μεσαίωνας). Περιορίζεται η κριτική του ικανότητα. Πιστεύει ότι κατέχει την ανώτατη γνώση. Αρνείται το διάλογο.
Στην κοινωνία: Επιβάλλεται το δίκαιο του ισχυρότερου στις κοινωνικές σχέσεις. Προξενούνται κοινωνικές ταραχές, εξάπτονται τα πάθη. Προκαλούνται εκρήξεις μεταξύ των λαών ή εμφύλιες διαμάχες ή ακόμη και διεθνείς συγκρούσεις. Πολλές φορές υπονομεύεται η δημοκρατία και η κοινωνία οδηγείται στη δικτατορία. Επίσης ο ρατσισμός είναι αποτέλεσμα του φανατισμού.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ:

- Η παιδεία λυτρώνει τον άνθρωπο από το φανατισμό, γιατί τον αναγκάζει να αναρωτηθεί για πολλά και να απαιτήσει πιεστικές απαντήσεις. Μεταρρυθμιστές, φιλόσοφοι αναρωτήθηκαν, αμφισβήτησαν, απελευθερώθηκαν.
- Ο δημοκρατικός διάλογος στηρίζει τη δημοκρατία και ανατρέπει το δογματικό και φανατικό μονόλογο.
- Ο αλληλοσεβασμός και αλληλοκατανόηση διαμορφώνουν καλές ανθρώπινες σχέσεις που δεν υπονομεύονται από φανατικές ομάδες.
- Να προσπαθήσουμε με φιλοσοφημένη επιχειρηματολογία να βοηθήσουμε και στην αφύπνιση των άλλων.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ:
Ο φανατισμός είναι όπως φάνηκε βασικό χαρακτηριστικό του ανθρώπου. Δύσκολα ο άνθρωπος μπορεί να λυτρωθεί απ’ αυτόν. Στην εποχή μας με την περισσότερη μόρφωση και αμφισβήτηση θα περίμενε κανείς λιγότερο φανατισμό. Φαίνεται όμως η τρομερή προπαγάνδα, και προπαντός τα ψυχολογικά άγχη και τα αδιέξοδα της εποχής μας, κάνουν καλά τη δουλειά τους. Άτομα με αυτοπεποίθηση συνήθως δε ρέπουν προς το φανατισμό.
Η βελτίωση της ηθικής στάθμης της κοινωνίας και τα υψηλότερα ιδανικά θα μειώσουν τη ροπή των νέων προς κάθε είδους φανατισμό, θα ισχυροποιήσουν τις αντιστάσεις τους, έτσι ώστε να μη γίνονται λεία των επιτήδειων εμπόρων της προπαγάνδας.

Ντιντερό: «Δεν υπάρχει παρά ένα βήμα που χωρίζει το φανατισμό από τη βαρβαρότητα».
Παναγιωτόπουλος: «Ο πνευματικός άνθρωπος δεν μπορεί να είναι φανατικός »

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου