Α. Μη Λογοτεχνικό κείμενο
Πόλεμος και τεχνητή νοημοσύνη
Διασκευασμένο άρθρο του Μάνου Καραγιάννη από την εφημερίδα Καθημερινή
Η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα τεχνολογική επανάσταση που θα προκαλέσει
κατακλυσμιαίες αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον είναι επί της ουσίας μη προβλέψιμο και μη ελεγχόμενο. Ο συντονισμός ανάμεσα σε πολλαπλές πλατφόρμες μάχης (π.χ. πυροβολικό, τεθωρακισμένα, ελικόπτερα) γίνεται συνεχώς δυσκολότερος. Η αυξανόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει στους στρατούς μεγάλων δυτικών χωρών να «απο-ανθρωποποιήσουν», λιγότερο ή περισσότερο, τη διαχείριση πληροφοριών και στη συνέχεια τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.Στην Ουκρανία, αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες προσφέρουν εξελιγμένα λογισμικά για την ανάλυση φωτογραφιών από δορυφόρους, οπτικοακουστικών υλικών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πληροφοριών από ανοικτές πηγές. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, ο ουκρανικός στρατός δύναται να πλήξει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις εχθρικές δυνάμεις ακόμα και στη διάρκεια της νύχτας. Επίσης, με τη χρήση λογισμικών αναγνώρισης προσώπων συλλέγονται πολύτιμες πληροφορίες για τα εγκλήματα πολέμου που έχουν διαπράξει οι εισβολείς. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι ουκρανικές αρχές γνωρίζουν τα ονόματα πολλών Ρώσων στρατιωτών και των Ουκρανών συνεργατών τους. Σε κάθε ουκρανική μονάδα πλέον υπάρχει ένας μηχανικός Η/Υ και πληροφορικής για να υποστηρίξει στρατιωτικές ενέργειες σε τακτικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Στη Λωρίδα της Γάζας, ο ισραηλινός στρατός χρησιμοποιεί λογισμικά με αλγορίθμους για να επιλέξει στόχους της Χαμάς. Με τη συνδρομή της τεχνητής νοημοσύνης, οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν κατορθώσει να σκοτώσουν τα περισσότερα μέλη της ισλαμιστικής οργάνωσης. Ωστόσο, σύμφωνα με αρκετά δημοσιεύματα, υπάρχει πλημμελής ανθρώπινος έλεγχος στη διαδικασία αναγνώρισης στόχων που ίσως εξηγεί πρόσφατες εσφαλμένες ενέργειες. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί ακόμα να λάβει υπόψη της το διεθνές δίκαιο του πολέμου και σίγουρα δεν μπορεί να διακρίνει πότε η παρουσία αμάχων κοντά σε ένα στόχο είναι ηθελημένη ή τυχαία ενέργεια. Παρά τη συνεχιζόμενη ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση των ισραηλινών επιχειρήσεων, οι απώλειες ανάμεσα στον άμαχο πληθυσμό της Γάζας είναι πρωτοφανείς.
Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι αναδύεται μια νέα πραγματικότητα που θα αλλάξει συθέμελα τη μορφή του πολέμου. Ολοένα και περισσότερο, οι αποφάσεις στο πεδίο της μάχης θα λαμβάνονται από ανεπτυγμένα συστήματα που θα συλλέγουν πρώτα μεγάλο αριθμό μη επεξεργασμένων δεδομένων (raw data) και στη συνέχεια θα προβαίνουν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Προφανώς, εδώ προκύπτουν διάφορα ηθικά ζητήματα που δεν μπορεί να επιλύσει καμία χώρα μεμονωμένα. Τι θα συμβεί αν πλήρως αυτόνομα οπλικά συστήματα αποκτήσουν τη δυνατότητα να προβαίνουν σε επιθέσεις εναντίον στόχων χωρίς κανένα ανθρώπινο έλεγχο; Το υφιστάμενο νομικό καθεστώς δεν καλύπτει ακόμα τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον πόλεμο. Η Σύμβαση για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα του ΟΗΕ μπορεί να αναθεωρηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά ισχυρές χώρες ήδη βάζουν εμπόδια. Δυστυχώς, όλα δείχνουν ότι το τζίνι έχει βγει από το μπουκάλι και δεν πρόκειται να επιστρέψει.
[…] Η ενίσχυση της αποτροπής πρέπει να αποτελεί την κορυφαία προτεραιότητα της εκάστοτε κυβέρνησης, ώστε να διασφαλιστεί η συλλογική μας επιβίωση. Συνιστά επικίνδυνη αφέλεια η άποψη ότι η ειρήνη στο εγγύς περιβάλλον μπορεί να διατηρηθεί εις το διηνεκές1. Κάτι τέτοιο δεν έχει συμβεί ποτέ στην ελληνική Ιστορία.
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Α1. α. Στο κείμενο αναλύεται η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στη διεξαγωγή του πολέμου. Να αναφέρετε σε 60-70 λέξεις δύο τρόπους με τους οποίους διευκολύνει τις πολεμικές επιχειρήσεις και δύο κινδύνους από την εφαρμογή της.
Α1. β. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν σχετικά με το πρώτο κείμενο που σας δίνετε ως Σωστές ή Λανθασμένες, παραθέτοντας το χωρίο που επιβεβαιώνει την επιλογή σας.
1. Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στον πόλεμο επιτρέπει τον αποτελεσματικότερο έλεγχο του επιχειρησιακού περιβάλλοντος.
2. Ο άνθρωπος σταδιακά αποκλείεται από τη διαχείριση των πληροφοριών.
3. Η ψηφιοποίηση του πολέμου οδήγησε στον περιορισμό των απωλειών αμάχων στη Γάζα.
4. Η ψηφιοποίηση του πολέμου εγείρει ηθικά ζητήματα.
5. Οι ισχυρές χώρες δεν επιτρέπουν την αναθεώρηση της Σύμβασης του ΟΗΕ.
Α2.α. Ποια είναι η νοηματική σχέση που συνδέει την πρώτη με τη δεύτερη παράγραφο του κειμένου;
Α2.β. Στην τρίτη παράγραφο του κειμένου υπάρχει μια αντίθεση. Να την εντοπίσετε και να αιτιολογήσετε τον ρόλο της.
Α2.γ. Στο κείμενο είναι κυρίαρχη η χρήση του γ’ ρηματικού προσώπου. Να αιτιολογήσετε την επιλογή τον από τον συντάκτη.
Α3. Το κείμενο ολοκληρώνεται με τη θέση ότι «Συνιστά επικίνδυνη αφέλεια η άποψη ότι η ειρήνη στο εγγύς περιβάλλον μπορεί να διατηρηθεί εις το διηνεκές». Σε ομιλία σας στη Βουλή των Εφήβων επιβεβαιώνετε τη θέση αυτή, τονίζοντας τους κινδύνους που επιφέρει η τεχνητή νοημοσύνη, όταν αξιοποιείται στις πολεμικές επιχειρήσεις. (200-250 λέξεις).
Β. Λογοτεχνικό κείμενο
Απόσπασμα από το έργο του Στρατή Μυριβήλη, Η ζωή εν Τάφω. Το βιβλίο του πολέμου. 16η έκδοση. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Ι.Δ. Κολλάρου&Σίας Α.Ε., ς. 18-19
Μιαν επανάσταση. Να πολεμήσουμε για τη λευτεριά! Για τους σκλαβωμένους της Ανατολής και της Θράκης. Για όλους τους σκλάβους. Ώ! Πάντα αξίζει να πολεμά κανείς για τη λευτεριά και για τους σκλάβους. Μέσα στον κάθε σκλάβο υπάρχει ένα μέρος από τη δική μας σκλαβιά. Όμως να ρίξουμε και το Βασιλιά! Η πορφύρα, τι ερεθιστικό πανί για τον βαρβάτο ταύρο του λαού! Φτάνει να ξέρεις να το κουνίσεις μπροστά στα ερεθισμένα μάτια του. Το ρέμα με πήρε σύψυχο και σύγκορμο. Ένα κύμα τυφλό και παντοδύναμο μ’ άρπαξε πάνω στην αφρισμένη χήτη του, έτσι δα σαν ένα πελεκούδι. Και τώρα να με, ένα ναυάγιο αρκετά τρομαγμένο και πάρα πολύ έκπληχτο, πεταμένο στην κορφή ενός πετρένιου βουνού τα Σερβίας. Να με τώρα παραδομένος, δεμένος τελειωτικά πάνω στον τεράστιο τροχό του Πολέμου. Είναι αυτό ένα γεγονός αγιάτρευτο πια, που το δέχομαι μ’ ένα παράξενο, ρομαντικό παράπονο, σαν να μην ήμουν εγώ που το θέλησα. Όμως η εγκαρτέρηση δεν μου λείπει. Και πάντα με τριβελίζει μια αδάμαστη δίψα έντονης ζωής και αγώνων, κι ο πικρός ηδονισμός της δυστυχίας που πατάει το δόντι σκληρά στη σάρκα και σου δίνει πιο δυνατά την αίσθηση του «υπάρχειν». Πιο δυνατά κι από τη χαρά. Αφήνουμαι στον ίλιγγο της φοβερής ρόδας. Αφήνουμαι δεμένος πάνω της με την πικρή και πονηρή ευχαρίστηση των χριστιανών, που βλέπανε τους βασανιστές τους σαν ανύποπτους πλασαδόσους εισιτηρίων για τον Παράδεισο.
Είμαι κιόλας τόσο νέος!
Η Ρόδα του Πολέμου.
Τη βλέπουμε, μιλιούνια ανθρώποι, που ξεπροβάλλει μες από το μουχλιασμένο χάος και γυρίζει και τρίζει σπαραχτικά σα μαγγανοπήγαδο2 θεόρατο. Ο ορίζοντας είναι κοκκινόμαυρος, η γης αχνίζει άλικους αχνούς. Ο θεόρατος τροχός γυρνά ολοένα, γυρνά αιώνες μαζί με τη γης και στριγγλίζει πάνω από την άβυσσο, στριγγλίζει σπαραχτικά. Κ’ εγώ είμαι δεμένος χειροπόδαρα πάνω του. Ακολουθώ θέλοντας και μη το μοιραίο του γύρισμα τ’ οκνό. Γιατί γυρίζει χωρίς να βιάζεται, απελπιστικά αργά. Έχει τη σίγουρη κι αδυσώπητη κίνηση των φυσικών νόμων. Είναι ένα τεράστιο ζο με δόντια σιδερένια, μασά με απάθεια τη σπαρταριστή ανθρώπινη σάρκα. Όλο φρέσκια, ανθισμένη σάρκα.[…]
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Β1. Στο απόσπασμα σκιαγραφούνται παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν τον πόλεμο. Να αναφέρετε δύο από αυτούς (40-50 λέξεις).
Β2.α. Να αιτιολογήσετε τη χρήση του α’ ενικού προσώπου. Με ποιο άλλο στοιχείο προσδίδεται στο απόσπασμα εξομολογητικός τόνος;
Β2.β. Να εντοπίσετε μια εικόνα στο απόσπασμα και να αποδώσετε το νόημά της.
Β3. Ο πόλεμος παρομοιάζεται με ένα θηρίο, ένα άγριο ζώο που τρέφεται με «όλο φρέσκια, ανθισμένη σάρκα». Τι εννοεί ο αφηγητής; Να παρουσιάσετε την καταστροφική επίδραση του πολέμου (100-150 λέξεις).
1 που διαρκεί επ΄ άπειρον. (έκφρ.) εις το διηνεκές, πάντοτε, αιωνίως. || σε σχήμα υπερβολής και επικριτικά, για κτ. που διαιωνίζεται, που παρατείνεται χωρίς λόγο: Δεν μπορεί αυτή η υπόθεση να συζητείται εις το διηνεκές. διηνεκώς ΕΠIΡΡ. [λόγ. < αρχ. διηνεκής, διηνεκῶς]
2 1. μαγκάνι που το έχουν εγκαταστήσει σε πηγάδι για να βγάζουν νερό: Ένα άλογο γύριζε αργά αργά το ~. 2. (μτφ.) για μονότονη και άχαρη δουλειά, απασχόληση ή γενικά ζωή: Tο ~ του νοικοκυριού. Tελειώνουν οι διακοπές και ξαναρχίζει το καθημερινό ~.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου