ΣΧΗΜΑΤΑ ΛΟΓΟΥ/ΣΥΜΒΟΛΑ ΕΙΚΟΝΕΣ

 

Σχήματα λόγου

Τα σχήματα λόγου είναι εκφραστικοί τρόποι που αποκλίνουν από τους συμβατικούς κανόνες της

χρήσης του λόγου. Προσδίδουν στον λόγο ζωντάνια, αμεσότητα, παραστατικότητα, κεντρίζουν το ενδιαφέρον, κινητοποιούν τη φαντασία και τις αισθήσεις, προκαλούν συναισθήματα και καθιστούν το ύφος γλαφυρό¹. Συνηθίζονται στα λογοτεχνικά κείμενα, αλλά και σε κάθε άλλο κείμενο, καθώς το νοηματοδοτούν με συγκεκριμένο κάθε φορά τρόπο και διαμορφώνουν το επιδιωκόμενο ύφος.

Μεταφορά: Άνθρωπος με ζεστή καρδιά Μεταφορά μιας άρρητης2 ιδιότητας από μια λέξη σε μία άλλη Διεύρυνση και παραλλαγή του σημασιολογικού περιεχομένου μια λέξης Ανάδειξη νέων εκφραστικών δυνατοτήτων μιας λέξης Ύφος γλαφυρό, παιχνιδιάρικο

Παρομοίωση: Γερός σαν βράχος Παραλληλισμός με κάτι που έχει μια κοινή ιδιότητα με τη δική μας έννοια/πρόσωπο/πράγμα αλλά με μεγαλύτερο βαθμό Έντονη, ζωηρή προβολή ενός γνωρίσματος/μιας ιδιότητας έμφαση στον λόγο Μετάβαση από το γνωστό στο άγνωστο Ευκολότερη η μετάδοση του μηνύματος Πληρέστερη καταβύθιση στο νόημα του κειμένου Ύφος γλαφυρό, αλληγορικό3 Λόγος εύληπτος, ελκυστικός

Προσωποποίηση: Η δημοκρατία επιβάλλει τη συμμετοχή Δυναμική και σαφής απόδοση διαφορών Εύληπτος και σαφής λόγος Ανάδειξη μιας συγκρουσιακής κατάστασης Ύφος νευρώδες

Αντίθεση: Άσπρα όνειρα σε μαύρες μέρες Δυναμική και σαφής απόδοση των διαφορών Εύληπτος4 και σαφής λόγος Ανάδειξη μιας συγκρουσιακής κατάστασης Ύφος νευρώδες5

Υπερβολή: Τρέμουν τα βουνά Υπέρβαση του φυσιολογικού/του μέτρου Μετάβαση σε χώρο εκτός της ανθρώπινης εμπειρίας/σε εξωλογική πραγματικότητα Ανάδειξη της συναισθηματικής κατάστασης του υποκειμένου Ταύτιση/βιωματική συμμετοχή του δέκτη Μεγέθυνση/μεγαλοποίηση καταστάσεων/ιδιοτήτων Δημιουργία ζωηρών εντυπώσεων

Επανάληψη: Η αγάπη μπορεί, η αγάπη θέλει Συνεχής επαναφορά του θέματος Εμπέδωση του επαναλαμβανόμενου μοτίβου Υφολογική επιλογή για τη μετάδοση συγκεκριμένου μηνύματος και συναισθήματος Μουσικότητα, ρυθμικότητα Ενότητα, συνοχή στο κείμενο

Ασύνδετο: (βία, ανεργία, αεργία) Παράθεση πλήθους στοιχείων, πυκνότητα Ζωντάνια, αμεσότητα, έμφαση, ένταση Παραστατικότητα, προφορικότητα Συναισθηματική φόρτιση Γοργότητα, ρυθμός

Πολυσύνδετο: (και βία και ανεργία και αεργία) Παράθεση πλήθους στοιχείων Αυτονόμηση όρων, έμφαση επισυσσώρευση στοιχείων Ζωντάνια, αμεσότητα Παραστατικότητα, προφορικότητα Συναισθηματική φόρτιση Γοργότητα, ρυθμός, έμφαση, ένταση

Αποσιώπηση: (Άλλο ένα χτύπημα για τη χώρα, άλλο ένα…) Υποδήλωση έντονων συναισθημάτων Απροθυμία συνέχισης της σκέψης Σιωπηλή επικοινωνία με τον δέκτη Εξασφάλιση για τον δέκτη χρόνου εμβάθυνσης Προβληματισμός του δέκτη

Ειρωνεία: (ανεργία· άλλη μία «πρωτιά» για τη χώρα) Έκφραση επικριτικής διάθεσης του πομπού Ύφος κωμικό, τραγικό, κωμικοτραγικό Συγκαλυμμένη επικοινωνία με τον δέκτη

Να εντοπίσετε ένα ασύνδετο κι ένα πολυσύνδετο σχήμα, μία παρομοίωση και μία εικόνα. Πώς διαμορφώνουν το νόημα και το ύφος του κειμένου;

Την επόμενη μέρα, στην τραπεζαρία, μας περίμενε ένα πρωινό πέρα από κάθε προσδοκία: πίτες αλμυρές και γλυκές, κουλουράκια και τάρτες, μαρμελάδες και γλυκά του κουταλιού, όλα από τα χέρια της. «Δοκιμάστε την τάρτα με τα αχλάδια. Νομίζω ότι την πέτυχα», μας είπε. Σερβιριστήκαμε σε χειροποίητα κεραμικά σκεύη, φτιαγμένα από αγγειοπλάστες του νησιού και περίτεχνα πλουμισμένα: άλλο με ώριμα ρόδια έτοιμα να σκάσουν, άλλο με ανθισμένες τριανταφυλλιές, άλλο με ψαράκια και πλάσματα του βυθού. Με υπαίθριο μουσείο κεραμικής έμοιαζε ο κήπος του ξενώνα καθώς οι ένοικοι ακουμπούσαμε τα πιάτα και τις κούπες με τον αχνιστό καφέ πάνω στα τραπεζάκια.

Απάντηση: Ασύνδετο και πολυσύνδετο σχήμα εντοπίζουμε στο σημείο «πίτες αλμυρές και γλυκές...και γλυκά του κουταλιού», μέσω των οποίων παρατίθεται το πλήθος των εδεσμάτων που προσφέρθηκε στον συγγραφέα για πρωινό. Με τα σχήματα αυτά ο λόγος αποκτά έμφαση, ένταση, γοργότητα και ρυθμικότητα. Με το πολυσύνδετο, κυρίως, η επισυσσώρευση των αγαθών που υπήρχαν στο τραπέζι.

Η παρομοίωση «Με υπαίθριο μουσείο κεραμικής έμοιαζε ο κήπος του ξενώνα» παραλληλίζει τον ξενώνα με ένα μουσείο κεραμικής, αναδεικνύοντας έτσι μέσα από οικείες εικόνες το περίτεχνο των κεραμικών σκευών. Με την παρομοίωση αυτή καθίσταται πιο εύκολη η μετάδοση των συναισθημάτων και των σκέψεων του πομπού και ο αναγνώστης μπορεί να συμμετάσχει βιωματικά στην όλη εμπειρία.

Μια εικόνα εντοπίζουμε στο σημείο «Σερβιριστήκαμε σε χειροποίητα κεραμικά σκεύη… πλάσματα του βυθού». Πρόκειται για μια οπτική εικόνα, η οποία με την περιγραφική της δύναμη καθιστά τον αναγνώστη ικανό να δει με τα μάτια του τα όμορφα σκεύη. Αποδίδονται με πιστότητα λεπτομέρειες του σκηνικού χώρου, κινητοποιείται η φαντασία του αναγνώστη, συμμετέχει με βιωματικό τρόπο στα γραφόμενα και μοιράζεται τα ίδια συναισθήματα με τον συγγραφέα.

Ο λόγος καθίσταται ζωντανός, άμεσος, παραστατικός, γλαφυρός, λυρικός και προκαλεί όμορφα συναισθήματα στον αναγνώστη.

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από τη συνέντευξη που παραχώρησε η Ιωάννα Ντίνου, εκπαιδευτικός και Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Η Ντίνου καθιστά τον λόγο της ιδιαίτερα ζωντανό, χρησιμοποιώντας αντιθέσεις και μεταφορές. Να δώσετε δύο παραδείγματα από,κάθε περίπτωση και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους τόσο στο νόημα όσο και στο ύφος του κειμένου.

Ποια είναι η δύναμη του σχολείου κατά τη γνώμη σας;

Το Σχολείο είναι ζωντανός οργανισμός, είναι διαδραστικό, έχει κοινωνικοποίηση, φιλίες, αντιπάθειες, αγάπες και μίση, έχει φιλίες. Ανταγωνισμό, άμιλλα , τρικλοποδιές αλλά και χαρές, επιβράβευση, γνώση. Το Σχολείο είναι η ζωή πριν την ζωή. Μαθαίνουμε να κολυμπάμε στα ρηχά πριν πέσουμε στην βαθιά θάλασσα.

Αν το καταλάβουμε όλοι αυτό και κυρίως τα κέντρα λήψης απόφασης ίσως το σώσουμε.

Απάντηση: Η Ντίνου, προκειμένου, να αποδείξει ότι το σχολείο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που πρέπει να σωθεί με κατάλληλες παρεμβάσεις, καταφεύγει στη χρήση αντιθέσεων και μεταφορών. Δύο αντιθέσεις εντοπίζονται στο σημείο «φιλίες, αντιπάθειες, αγάπες και μίση». Με τις αντιθέσεις η συνεντευξιαζόμενη αναδεικνύει ότι το σχολείο είναι μια πραγματική κοινωνία, στην οποία αναπτύσσονται τόσο οι φιλικές όσο και οι εχθρικές σχέσεις. Μέσω της αντίθεσης αποδίδονται με δυναμισμό και σαφήνεια οι διαφορετικές σχέσεις που δημιουργεί και τα διαφορετικά συναισθήματα που νιώθει κανείς στο σχολείο κι ο λόγος καθίσταται εύληπτος και σαφής. Παράλληλα, δύο μεταφορές που υπάρχουν στο κείμενο είναι «Το Σχολείο είναι η ζωή πριν την ζωή» και «Μαθαίνουμε να κολυμπάμε στα ρηχά πριν πέσουμε στην βαθιά θάλασσα». Με τις μεταφορές αυτές αποδίδεται με έμφαση ο σπουδαίος προπαρασκευαστικός ρόλος του σχολείου για τον μαθητή. Με την πρώτη αναφέρεται ουσιαστικά ότι στο σχολείο ο μαθητής ζει μικρότερες εμπειρίες που θα τον χαλυβδώσουν για να αντιμετωπίσει μελλοντικά αντίστοιχες μεγαλύτερες. Με τη δεύτερη γίνεται αναφορά ακριβώς στην ίδια συνθήκη, δηλαδή, ότι το σχολείο βοηθά τον μαθητή να αντεπεξέλθει σε καταστάσεις με έναν βαθμό δυσκολίας, για να μπορέσει να αντεπεξέλθει αργότερα σε δυσκολότερες καταστάσεις. Με τα σχήματα λόγου το ύφος καθίσταται ζωντανό, άμεσο και παραστατικό, ο λόγος πιο ελκυστικός, κεντρίζεται το ενδιαφέρον του αναγνώστη και γίνεται επίκληση στο συναίσθημά του.

1. -Να εντοπίσετε τρία σχήματα λόγου στο απόσπασμα που ακολουθεί και να σχολιάσετε τη λειτουργία του ως προς το νόημα και το ύφος του κειμένου. Πως εξηγείτε τη χρησιμοποίησή τους από τον συντάκτη σε ένα κείμενο με επίσημο, σοβαρό περιεχόμενο;

Είναι γεγονός πως η λέξη παγκοσμιοποίηση καλύπτεται, συνήθως, από ένα πέπλο6 γοητευτικής, όσο και επίφοβης, ασάφειας. Συγχρόνως είναι μια λέξη μυστηριώδης, αμφίσημη αλλά και, πλέον, πανταχού παρούσα. Πιο συγκεκριμένα, παγκοσμιοποίηση θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι μια διαδικασία ενοποίησης και ενσωμάτωσης που προκύπτει από την κυκλοφορία ιδεών, προϊόντων, υπηρεσιών, κεφαλαίων, επιχειρηματικότητας και οποιουδήποτε άλλου στοιχείου που εισρέει και εκρέει, αντίστοιχα, από και σε οποιοδήποτε εκ των συμμετεχόντων κοινωνικοοικονομικών συστημάτων, σε παγκόσμια κλίμακα.

Απ. Προσωποποίηση: η λέξη παγκοσμιοποίηση καλύπτεται, είναι μια λέξη μυστηριώδης (η παγκοσμιοποίηση αποκτά ανθρώπινες ιδιότητες), μεταφορά: ένα πέπλο γοητευτικής, όσο και επίφοβης, ασάφειας (η λέξη πέπλο χρησιμοποιείται με διαφορετική σημασία), ασύνδετο σχήμα: κυκλοφορία ιδεών, προϊόντων, υπηρεσιών, κεφαλαίων, επιχειρηματικότητας και οποιουδήποτε άλλου στοιχείου (αποδίδεται το πλήθος των στοιχείων που κυκλοφορούν). Το ύφος καθίσταται ζωντανό, άμεσο, παραστατικό και γλαφυρό.

2. -Να επισημάνετε τη συνδρομή-λειτουργία των σχημάτων λόγου στην προσπάθεια του συντάκτη του παρακάτω κειμένου να προβληματίσει και να ευαισθητοποιήσει τους αναγνώστες του.

Με την κρίση και την αβεβαιότητα ορατή στις διεθνείς οικονομίες, η περίοδος που διανύουμε αποτελεί κομβικό σημείο πολλών εξελίξεων. Καλλιεργημένες προσδοκίες που δεν επιβεβαιώθηκαν και ερωτήματα που αναζητούν απάντηση επιπλέουν στη θάλασσα της κατευθυνόμενης πληροφόρησης και τελικά της ετεροκαθοριζόμενης7 γνώμης. Ο “Εν αρχή” ων Λόγος, μέσα στο θόρυβο των παγκοσμιοποιημένων “ειδήσεων” που επιχειρούν να τον επαναπροσδιορίσουν, αναδεικνύεται σε οχυρό που οι εναπομείναντες σκεπτόμενοι οφείλουν να προασπίσουν από την επέλαση ενός ολοκληρωτισμού που στο πέρασμά του, αλλοιώνει έννοιες και αξίες. Νίκος Μαρκάτος, https://www.news247.gr, 2014

Απ.: Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί μεταφορές ( κομβικό σημείο πολλών εξελίξεων. Καλλιεργημένες προσδοκίες), προσωποποιήσεις (ερωτήματα που αναζητούν απάντηση, επέλαση ενός ολοκληρωτισμού που στο πέρασμά του, αλλοιώνει έννοιες και αξίες), παρομοίωση (αναδεικνύεται σε οχυρό), για να καταστήσει σαφή την αναγκαιότητα της λογικής θεώρησης των πληροφοριών που δέχεται ο άνθρωπος σήμερα.

3. --Να επισημάνετε τη λειτουργία της αντίθεσης στην απόδοση των σκέψεων του συντάκτη στην παράγραφο που ακολουθεί. Πώς διαμορφώνεται το ύφος με αυτήν την επιλογή;

Δεν θέλω έναν άλλον πολιτισμό από αυτόν που πίστεψα πως μπορεί να επικρατήσει ιστορικά και που βλέπω κάθε μέρα να υποχωρεί σε όλες τις σφαίρες της ζωής μας, μαζί με τα ανθρώπινα δικαιώματα, το δίκαιο, τον άνθρωπο και τη ζωή του, την πρόοδο και το μέλημα για ένα καλύτερο αύριο, την Παιδεία και τα έργα της. Θέλω έναν πολιτισμό ανεξάρτητο και μαχητικό μέσα στην Πολιτεία, που στέκεται ενάντια σε κάθε χειραγώγηση του πνεύματος και της γνώσης, του λόγου και της σκέψης, που πιστεύει στη μόρφωση, στη γνώση, στην τέχνη, στη δημιουργικότητα και στο όνειρο για μια καλύτερη ζωή. Ντ. Ζαχαρόπουλος, www.tivima.gr, 2014

Απ: Ο συντάκτης παρουσιάζει τον πολιτισμό που δεν θέλει (να υποχωρεί σε όλες τις σφαίρες...και τα έργα της), σε αντίθεση με αυτόν που επιθυμεί (θέλω έναν πολιτισμό...για μια καλύτερη ζωή). Μέσω της αντίθεσης προσδίδει ποικιλία στο ύφος, παραστατικότητα στις εικόνες, ζωηρότητα στα συναισθήματα κι αρμονία στον λόγο του.

4. Στο παρακάτω απόσπασμα ο συντάκτης κατορθώνει να καταστήσει τον λόγο του ιδιαίτερα εμφατικό⁸, χρησιμοποιώντας κατ’ επανάληψη δύο σχήματα λόγου. Να τα εντοπίσετε.

Θέλω έναν πολιτισμό που να έχει για θεμέλιο την Παιδεία και όχι το χρήμα, τον λόγο και όχι το θέαμα, το σώμα και όχι το ρούχο, το νόημα και όχι τις δηλώσεις, τα μουσεία και όχι τις κορδέλες, την παράσταση και όχι το χειροκρότημα, την εικόνα και όχι το θεαθήναι, το έργο και όχι το εργαλείο. Θέλω έναν πολιτισμό που να φέρει το όνομά του όχι στο μάρμαρο αλλά στις πέτρες, όχι για τους άρχοντες αλλά με τους ανθρώπους, όχι για την τιμή του χρήματος αλλά μέσα από την τιμή των έργων, έναν πολιτισμό ανθρώπων ελεύθερων και περιφανών.

Απ:. Ο συντάκτης χρησιμοποιεί κατ’ επανάληψη το πολυσύνδετο (και όχι...και όχι…, αλλά…αλλά...) και την αντίθεση. Με αυτά τα σχήματα λόγου καθιστά τον λόγο του ιδιαίτερα εμφατικό, άμεσο, απλό και μεταδίδει τη συναισθηματική του φόρτιση.

5. Στο παρακάτω απόσπασμα είναι έκδηλη η ειρωνεία από την πλευρά του συντάκτη. Να επισημάνετε ποιο είναι το στοιχείο που πυροδοτεί την ειρωνική του αντιμετώπιση και δύο μέσα με τα οποία αισθητοποιείται η ειρωνεία.

Σκάβω, σκάβεις, σκάβει - το εθνικό ρήμα. Τσάπα και φτυάρι τα εθνικά σύμβολα (άντε και το κομπρεσέρ). Πόσο πιο ζωντανά π.χ. από το σφυροδρέπανο; Ποιος καρφώνει πια και ποιος θερίζει; Όλοι σκάβουν. Κι ο εκάστοτε αρμόδιος υπουργός υπερηφανεύεται: «Η χώρα είναι ένα απέραντο εργοτάξιο». Που σημαίνει: η χώρα είναι ένα μόνιμο γιαπί. […] και το μόνο σκάψιμο που δεν κάνουμε είναι αυτό που είπε ο (από καιρό θαμμένος) αρχαίος πρόγονος: «Ένδον9 σκάπτε!».

Απ:. Την ειρωνική στάση του συντάκτη πυροδοτεί η τάση των αρμόδιων να υπερηφανεύονται ότι κάνουν έργα, ενώ δεν κάνουν τίποτα και, γενικότερα, την τάση των ανθρώπων να μην σκάβουν μέσα τους, να μην έχουν αυτογνωσία. Η ειρωνεία αισθητοποιείται με την πολυσημία της λέξης «σκάβω» και με τον χαρακτηρισμό του ρήματος αυτού ως «εθνικού», αναλογικά με τη χρήση ενός εθνικού συμβόλου.

ΕΙΚΟΝΕΣ-ΣΥΜΒΟΛΑ

ΕΙΚΟΝΕΣ

Πολύ συχνά οι συντάκτες των κειμένων καταφεύγουν στη χρήση εικόνων, με τις οποίες εξυπηρετούν την πρόθεσή τους να καταστούν σαφέστεροι και να μοιραστούν τα συναισθήματά τους με τους αναγνώστε. Οι εικόνες, ανάλογα με τις αισθήσεις στις οποίες απευθύνονται, είναι οσφρητικές, οπτικές, ακουστικές, κ.λπ.

Εικόνες

Ζωντανή αναπαράσταση του σκηνικού χώρου ή απόδοση γνωρισμάτων κι ιδιοτήτων (σε αφηγηματικά, περιγραφικά κείμενα) Παραστατικότητα, σαφήνεια σκέψεων Εμφαντική10 διατύπωση της γνώμης του συντάκτη Κινητοποίηση φαντασίας του δέκτη Λυρισμός11 και έκφραση συναισθημάτων Ξεκούραση-ανάπαυλα από τη μονοτονία του λόγου Εκλαΐκευση του επιστημονικού λόγου

Οι εικόνες απαντούν στην Αφήγηση και στην Περιγραφή, αλλά και στην επιχειρηματολογία, προκειμένου να καταστεί ο λόγος σαφέστερος. Εξυπηρετούν την πρόθεση του πομπού

• να επικοινωνήσει,

• να εξηγήσει,

• να προσφέρει αισθητική απόλαυση.

ΣΥΜΒΟΛΑ

Πρόκειται για κάποια στοιχεία (συγκεκριμένα και αφηρημένα, αντικείμενα και πρόσωπα), που εκφράζουν και συμβολίζουν μια κατά κανόνα αφηρημένη έννοια. Η αποκωδικοποίηση των συμβόλων σε ένα κείμενο (κυρίως λογοτεχνικό) συμβάλει στην επιτυχή ερμηνεία του. Σε μερικούς λογοτέχνες, μάλιστα, επανέρχονται συγκεκριμένα σύμβολα, που διευκολύνουν την κατανόηση του έργου τους εν γένει και καθίστανται μια γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ δημιουργού-αναγνώστη.

Σύμβολα

υπαινικτικό, υποβλητικό, μυστηριώδες ύφος ανάδειξη συναισθηματικών καταστάσεων συγκεκριμενοποίηση του αφηρημένου νοηματικό βάθος πύκνωση νοημάτων πρωτοτυπία πρόκληση συναισθημάτων γραφή δεκτική πολλών, ερμηνειών, πολυσημία έξαψη φαντασίας γέφυρα επικοινωνίας δημιουργού-αναγνώστη

1 γλαφυρός -ή -ό [γlafirós] Ε1 : για γραπτό ή προφορικό λόγο, ο παραστατικός, ο αβίαστος, ο κομψός και χαριτωμένος: Γλαφυρή περιγραφή. ~ συγγραφέας. Γλαφυρό ύφος. γλαφυρά ΕΠIΡΡ.

2 άρρητος -η -ο [áritos] Ε5 : ANT ρητός. 1. (λόγ.) που δε λέγεται, που δεν εκφράζεται, απερίγραπτος: Άρρητες επιθυμίες / επιδιώξεις. 2. (μαθημ.) άρρητοι αριθμοί, που δεν είναι ούτε ακέραιοι ούτε κλάσματα, αλλά στη δεκαδική μορφή τους έχουν άπειρα μη περιοδικά δεκαδικά ψηφία. άρρητα ΕΠIΡΡ στη σημ. 1: Επιθυμίες / βλέψεις εκφρασμένες ρητά ή ~.

3 αλληγορία η [aliγoría] Ο25 : μεταφορική έκφραση, συχνά και ολόκληρο ποιητικό ή πεζό κείμενο, που κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φαίνεται ότι δηλώνει: Στην «Aποκάλυψη» του Ευαγγελιστή Iωάννη υπάρχουν πολλές αλληγορίες. Ο λαϊκός μύθος είναι μια ~. || ανάλογη παράσταση σε εικαστικό έργο: Πολλά από τα έργα του N. Γύζη είναι αλληγορίες. || (επέκτ., προφ., συνήθ. πληθ.) αοριστολογία, περίπλοκη και ασαφής έκφραση: Mη μιλάς με αλληγορίες, λέγε καθαρά τι εννοείς.

4 εύληπτος -η -ο [évliptos] Ε5 : 1.(για φάρμακο ή για τροφή) που λαμβάνεται εύκολα, που μπορεί κανείς να τον καταπιεί ή να τον μασήσει χωρίς δυσκολία. 2. (μτφ.) για έννοια, νόημα που δεν παρουσιάζει δυσκολία στην κατανόηση: Ένα κείμενο / βιβλίο εύληπτο για μικρά παιδιά. H διδασκαλία γίνεται με εύληπτο τρόπο. εύληπτα ΕΠIΡΡ στη σημ. 2 κατανοητά.

5 νευρώδης -ης -ες [nevróδis] Ε11 : που τον διακρίνει η ζωτικότητα ή η ζωηρότητα: Έχει νευρώδες σώμα. Είναι ~. || (μτφ.): Nευρώδες ύφος, όταν ο συγγραφέας εκφράζεται με παραστατικότητα και συντομία.

6 πέπλο το [péplo] Ο39 : 1. λεπτό διαφανές ύφασμα με το οποίο οι γυναίκες σε ορισμένες περιπτώσεις καλύπτουν το κεφάλι ή και το πρόσωπο, ενώ το υπόλοιπο κρέμεται πίσω στην πλάτη: Nυφικό ~. Mαύρο / πένθιμο ~, πλερέζα. Πρόσωπο κρυμμένο κάτω από το ~. Tα ανάλαφρα / τα μεταξένια / τα αραχνοΰφαντα πέπλα της νύμφης / της νεράιδας. 2. ο πέπλος_1α. 3. (μτφ.) για ό,τι βρίσκεται επάνω ή γύρω από κτ. με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η θέα: Ένα ~ ομίχλης. Tα μαύρα πέπλα της νύχτας, το σκοτάδι.

7 καθοδήγηση που προέρχεται από άλλους

8 εμφατικός -ή -ό [emfatikós] Ε1 : (για λόγο) που εκφέρεται με έμφαση, που έχει έμφαση, δύναμη εκφραστική: Εμφατική πρόταση / διατύπωση. εμφατικώς & εμφατικά ΕΠIΡΡ με έμφαση.

9 ένδον [énδon] επίρρ. : (λόγ.) στην έκφραση εκ των ~, από τα μέσα, από εσωτερικούς παράγοντες: Tο κυβερνητικό πρόγραμμα υπονομεύεται εκ των ~, από πρόσωπα της κυβέρνησης.

10 εμφαντικός -ή -ό δηλωτικός, ενδεικτικός

11 λυρισμός 1. το (ιδιαίτερο) γνώρισμα της λυρικής ποίησης, που χαρακτηρίζεται από την υποκειμενική έκφραση των συναισθημάτων του ποιητή: Στο ποιητικό του έργο είναι διάχυτος ο ~. 2. (και για πεζό λόγο) ο ποιητικά διανθισμένος, συναισθηματικά φορτισμένος (γραπτός ή προφορικός) λόγος: Ο συγγραφέας διακρίνεται από έντονο και σπάνιο λυρισμό.

 

 

 

διαβάστε περισσότερα